Komornik puka do drzwi. Jak PZU może zatrzymać egzekucję i czy naprawdę dzieje się to w 24 godziny?

Postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU) może dać przedsiębiorcy szybką ochronę przed egzekucją i czas na porozumienie z wierzycielami. Nie uruchamia jej jednak samo podpisanie umowy z doradcą ani złożenie wniosku do sądu. Kluczowe jest obwieszczenie o ustaleniu dnia układowego w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ). Wyjaśniamy, kiedy egzekucja zostaje zawieszona, czego ochrona nie cofa automatycznie i dlaczego obietnicę „zamrozimy komornika w 24 godziny” należy traktować ostrożnie.

Telefon z banku. Zajęty rachunek. Pismo od komornika. Informacja, że za chwilę może dojść do zajęcia maszyn, samochodów albo należności od kontrahentów. W takiej sytuacji przedsiębiorca szuka rozwiązania, które zadziała natychmiast. Postępowanie o zatwierdzenie układu, czyli PZU, rzeczywiście może zapewnić ochronę przed egzekucją szybciej niż postępowania restrukturyzacyjne otwierane postanowieniem sądu. Trzeba jednak precyzyjnie ustalić, co uruchamia ochronę i od kiedy ona działa.

Najważniejszy fakt: egzekucji nie zatrzymuje sam wniosek do sądu

W PZU kolejność zdarzeń jest inna, niż sugeruje popularne hasło „składamy wniosek i zatrzymujemy komornika”. Ochronę przeciwegzekucyjną uruchamia co do zasady obwieszczenie o ustaleniu dnia układowego w KRZ. Od dnia obwieszczenia do PZU stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące ochrony kluczowych umów oraz egzekucji z majątku przedsiębiorcy.

W praktyce oznacza to, że:

• egzekucje skierowane do majątku przedsiębiorcy, wszczęte wcześniej, ulegają zawieszeniu z mocy prawa,
• po obwieszczeniu nie można kierować nowej egzekucji do majątku objętego ochroną,
• ograniczone zostaje również wykonywanie zabezpieczeń na tym majątku,
• określone umowy niezbędne do prowadzenia przedsiębiorstwa zyskują ochronę przed wypowiedzeniem z powodu wcześniejszych zaległości.

Application for approval of the arrangement trafia do sądu później, po przygotowaniu propozycji układowych, przeprowadzeniu głosowania i przyjęciu układu przez wymaganą większość wierzycieli. To sąd decyduje następnie, czy układ zatwierdzić. Prawidłowy komunikat brzmi więc: PZU może szybko zatrzymać egzekucję, ale ochronę uruchamia obwieszczenie w KRZ, a nie samo złożenie wniosku do sądu.

Czy PZU może zatrzymać egzekucję w 24 godziny?

Może się zdarzyć, że od momentu przekazania kompletnego materiału i zakończenia przygotowań do obwieszczenia minie jeden dzień. Nie jest to jednak ustawowy termin ani rezultat, który można uczciwie zagwarantować każdemu przedsiębiorcy. Przed dokonaniem obwieszczenia nadzorca układu musi sporządzić:

• spis wierzytelności,
• spis wierzytelności spornych,
• wstępny plan restrukturyzacyjny.

Potrzebne są więc aktualne i wiarygodne dane dotyczące zadłużenia, wierzycieli, zabezpieczeń, prowadzonych egzekucji, majątku oraz sytuacji ekonomicznej firmy. Nadzorca musi również sprawdzić, czy nie zachodzą ustawowe przeszkody do obwieszczenia. Jeżeli dane z księgowości są aktualne, dokumenty kompletne, lista wierzycieli uzgodniona, a plan działania przygotowany wcześniej, procedura może przebiec bardzo szybko. Gdy dokumentów brakuje, salda się nie zgadzają albo przedsiębiorca dopiero próbuje ustalić, komu i ile jest winien, hasło „24 godziny” przestaje mieć związek z rzeczywistością.

Czego nie wolno obiecywać:

Nie ma przepisu, który nakazywałby dokonać obwieszczenia w ciągu 24 godzin od pierwszego kontaktu z doradcą, podpisania umowy czy przekazania części dokumentów. Nie ma też jednego wniosku do sądu, którego złożenie automatycznie „wyłącza komornika”. Szybkość PZU wynika z tego, że na pierwszym etapie nie trzeba czekać na postanowienie sądu o otwarciu postępowania. Nie oznacza to jednak, że można pominąć analizę, spisy wierzytelności lub wstępny plan restrukturyzacyjny.

Co dokładnie dzieje się z trwającą egzekucją?

Od dnia obwieszczenia wcześniej wszczęte postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku przedsiębiorcy objętego ochroną ulega zawieszeniu z mocy prawa. Nowa egzekucja do tego majątku jest niedopuszczalna. To mocny mechanizm, ale warto odróżnić trzy pojęcia:

1. Zawieszenie egzekucji nie oznacza jej umorzenia

Postępowanie nie znika. Zostaje zatrzymane na czas działania ochrony. Jeżeli restrukturyzacja nie doprowadzi do układu albo ochrona wygaśnie, wierzyciel może odzyskać możliwość kontynuowania egzekucji.

2. Zawieszenie egzekucji nie usuwa automatycznie wszystkich zajęć

Zajęcie rachunku, wierzytelności lub innego składnika majątku dokonane wcześniej nie zawsze znika tylko dlatego, że ukazało się obwieszczenie. Uchylenie zajęcia może wymagać odrębnego działania i wykazania, że jest ono konieczne do dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa. Dlatego po obwieszczeniu należy niezwłocznie ustalić z nadzorcą, jakie egzekucje się toczą, co zostało zajęte, czy komornik posiada już środki oraz jakie pisma trzeba skierować do organów egzekucyjnych, banków i wierzycieli.

3. Ochrona nie daje prawa do ignorowania nowych zobowiązań

PZU ma umożliwić firmie odzyskanie płynności i zawarcie układu, a nie finansowanie dalszej działalności kosztem nowych kontrahentów. Zobowiązania powstałe po dniu układowym co do zasady nie są objęte układem i powinny być regulowane na bieżąco.

Czy ochrona obejmuje również wierzycieli zabezpieczonych?

Zakres ochrony w PZU jest szeroki. Dzięki odpowiedniemu stosowaniu przepisów dotyczących postępowania sanacyjnego zakaz prowadzenia egzekucji odnosi się do egzekucji skierowanej do majątku przedsiębiorcy objętego ochroną, również gdy wierzytelność została zabezpieczona rzeczowo. Nie oznacza to jednak, że hipoteka, zastaw lub inne zabezpieczenie przestaje istnieć. Pozycja wierzyciela zabezpieczonego musi zostać uwzględniona przy konstruowaniu propozycji układowych i ocenie możliwości przyjęcia układu. Ochrona egzekucyjna daje czas na rozmowę,  nie kasuje praw wierzyciela.

Jak długo działa ochrona?

Obwieszczenie nie zapewnia bezterminowej tarczy. Jeżeli w ciągu czterech miesięcy od dnia obwieszczenia przedsiębiorca nie złoży do sądu wniosku o zatwierdzenie układu, skutki obwieszczenia wygasają z mocy prawa. Te cztery miesiące powinny zostać wykorzystane na:

1. przygotowanie realnych propozycji układowych,
2. przedstawienie wierzycielom sytuacji i planu naprawczego,
3. przeprowadzenie negocjacji,
4. zebranie głosów,
5. złożenie kompletnego wniosku o zatwierdzenie przyjętego układu.

Jeżeli wniosek zostanie złożony w terminie, ochrona może trwać dalej, do prawomocnego umorzenia postępowania w sprawie wniosku albo do zakończenia PZU. Sąd może jednak uchylić skutki obwieszczenia, jeżeli prowadzą one do pokrzywdzenia wierzycieli albo ujawnią się ustawowe przeszkody do jego dokonania. Tarcza nie jest więc pozwoleniem na pozorne działania ani odsuwanie problemu bez planu jego rozwiązania.

Kiedy PZU może nie zadziałać tak, jak oczekuje przedsiębiorca?

PZU nie jest uniwersalnym przyciskiem „stop”. Przed wyborem tego trybu należy sprawdzić między innymi:

• czy firma ma zdolność do wykonywania bieżących zobowiązań po uruchomieniu postępowania,
• czy możliwe jest przygotowanie propozycji, które wierzyciele uznają za korzystniejsze od egzekucji lub upadłości,
• czy kluczowi wierzyciele są gotowi do negocjacji,
• czy struktura zadłużenia pozwala uzyskać wymagane większości,
• czy dane finansowe i lista wierzycieli są kompletne,
• czy nie zachodzą przeszkody do dokonania obwieszczenia,
• czy skala sporu i koniecznych działań naprawczych nie przemawia za innym postępowaniem restrukturyzacyjnym.

Najbardziej ryzykowny scenariusz wygląda tak: przedsiębiorca czeka do chwili, gdy rachunki są już zajęte, kontrahenci wypowiedzieli umowy, pracownicy nie otrzymali wynagrodzeń, a firma nie ma środków na bieżącą działalność. Wtedy nawet szybko uruchomiona ochrona może nie wystarczyć, aby odbudować zaufanie i przygotować wykonalny układ.

Komornik już działa. Co przygotować, aby nie tracić kolejnych dni?

Jeżeli egzekucja została wszczęta lub jej rozpoczęcie jest realne, przed rozmową z doradcą warto zebrać:

• zawiadomienia o wszczęciu egzekucji i dokonanych zajęciach,
• aktualną listę wszystkich wierzycieli i kwoty zadłużenia,
• umowy kredytowe, leasingowe i faktoringowe,
• informacje o hipotekach, zastawach, poręczeniach i gwarancjach,
• dane o zajętych rachunkach, wierzytelnościach i składnikach majątku,
• zestawienie zobowiązań wobec ZUS i urzędu skarbowego,
• aktualne dane księgowe, przepływy pieniężne i prognozę na najbliższe miesiące,
• listę umów niezbędnych do dalszego prowadzenia firmy.

Im lepiej przygotowane dane, tym szybciej można ocenić, czy PZU jest właściwą drogą i bezpiecznie przejść do kolejnych czynności.

Najlepszy moment na reakcję jest przed zajęciem rachunku.

Wyobraź sobie firmę za trzy miesiące. W pierwszym wariancie zarząd zareagował na wezwania do zapłaty, narastające zaległości i wypowiadane limity finansowania. Był czas na analizę, przygotowanie wiarygodnych prognoz i rozmowy z wierzycielami. W drugim wariancie decyzja zapadła dopiero po zajęciu konta. Każdy dzień jest wtedy walką o wypłaty, dostawy i możliwość realizowania zamówień. Narzędzia prawne nadal mogą pomóc, ale pole manewru jest znacznie mniejsze. PZU działa najlepiej nie wtedy, gdy ma jedynie „odsunąć komornika”, lecz wtedy, gdy szybka ochrona jest częścią przemyślanego planu naprawczego.

PZU daje czas. Układ ma rozwiązać problem

Obwieszczenie w KRZ może zatrzymać egzekucje i zabezpieczyć przestrzeń potrzebną do negocjacji. Samo w sobie nie zmniejsza jednak zadłużenia, nie przywraca rentowności i nie przekonuje wierzycieli do głosowania za układem. O powodzeniu restrukturyzacji decydują:

• właściwa diagnoza źródeł problemów,
• propozycje dopasowane do realnych możliwości firmy,
• rzetelny plan restrukturyzacyjny,
• sprawna komunikacja z wierzycielami,
• zdolność do terminowego regulowania nowych zobowiązań.

Jeżeli komornik już prowadzi egzekucję albo widzisz, że zajęcie rachunku jest kwestią czasu, nie czekaj na kolejne pismo. PMR Restrukturyzacje SA przeanalizuje sytuację firmy, zakres prowadzonych egzekucji i możliwość zastosowania PZU. Pierwsza konsultacja jest bezpłatna. Po przekazaniu podstawowych informacji skontaktujemy się w ciągu 24 godzin.