Fundacja rodzinna od 2027 roku. Jakie zmiany podatkowe planuje Ministerstwo Finansów?

19% CIT zamiast 15%, 36-miesięczny okres utrzymywania określonych składników majątku, nowe zasady dotyczące najmu, rozszerzenie katalogu ukrytych zysków, CFC i exit tax , Ministerstwo Finansów i Gospodarki przygotowało istotne zmiany w opodatkowaniu fundacji rodzinnych. Projekt o nazwie UD447 zakłada, że nowe regulacje zasadniczo zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2027 r.

Czy oznacza to koniec atrakcyjności fundacji rodzinnej? Niekoniecznie. Może jednak oznaczać, że dotychczasowa struktura majątku, sposób wypłacania świadczeń oraz planowane transakcje będą wymagały ponownej analizy.

Co dokładnie ma się zmienić? Wyjaśniamy najważniejsze propozycje  bez podatkowego żargonu.

Важливо: opisujemy projekt przepisów, a nie obowiązujące prawo. Projekt UD447 jest nadal na etapie prac legislacyjnych i przed wejściem w życie jego treść może się zmienić.

Кілька слів про статтю - Слухайте

Dlaczego Ministerstwo Finansów chce zmienić zasady opodatkowania fundacji rodzinnych?

Fundacja rodzinna została wprowadzona do polskiego prawa przede wszystkim jako narzędzie pozwalające zachować rodzinny majątek, zapewnić ciągłość prowadzonego biznesu i zaplanować sukcesję na kolejne pokolenia.

Ministerstwo Finansów wskazuje jednak, że w praktyce fundacje rodzinne bywają wykorzystywane również w konstrukcjach, których głównym celem jest osiągnięcie korzyści podatkowej. Nowy projekt ma ograniczyć takie praktyki i mocniej powiązać preferencje podatkowe z długoterminowym, sukcesyjnym charakterem fundacji rodzinnej.

W praktyce oznacza to kilka istotnych zmian.

CIT od świadczeń ma wzrosnąć z 15% do 19%

To prawdopodobnie zmiana, która najbardziej zwraca uwagę fundatorów i beneficjentów. Obecnie podatek CIT dotyczący m.in. świadczeń przekazywanych przez fundację rodzinną beneficjentom oraz mienia wydawanego w związku z rozwiązaniem fundacji wynosi 15%.

Projekt UD447 przewiduje podwyższenie tej stawki do 19%. Obecna 15-procentowa stawka wynika z art. 24q ustawy o CIT. Projekt zakłada jej podwyższenie do 19%.

Що це означає на практиці?

Nie oznacza to, że od 2027 r. wszystkie dochody fundacji rodzinnej będą automatycznie opodatkowane 19% CIT. Zmiana dotyczy konkretnego mechanizmu opodatkowania, w szczególności świadczeń przekazywanych beneficjentom, określonych ukrytych zysków oraz mienia wydawanego przy rozwiązaniu fundacji. Przy dużych wartościach świadczeń różnica pomiędzy 15% a 19% może jednak istotnie wpłynąć na koszt całej struktury. Dlatego przy planowaniu wypłat dla beneficjentów warto przeanalizować nie tylko ich wysokość, ale również harmonogram świadczeń i zapotrzebowanie fundacji na płynność finansową.

36-miesięczny lock-up czyli majątek ma pozostać w fundacji dłużej

Drugą bardzo ważną zmianą jest tzw. lock-up. Brzmi skomplikowanie, ale sama idea jest prosta. Fundacja rodzinna ma nie służyć do tego, aby dziś wnieść do niej określony składnik majątku, a za chwilę sprzedać go z wykorzystaniem preferencji podatkowych.

Dlatego projekt przewiduje, że w przypadku określonych aktywów fundacja będzie musiała zachować ich własność przez 36 miesięcy, liczonych od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło wniesienie, nieodpłatne przekazanie albo nabycie od podmiotu powiązanego. Jeżeli składnik majątku zostanie sprzedany wcześniej, przychód ze sprzedaży nie będzie korzystał z dotychczasowej preferencji podatkowej.

Uwaga: trzy lata mogą w praktyce oznaczać prawie cztery

Sposób liczenia okresu ma znaczenie.

Jeżeli okres 36 miesięcy liczony jest dopiero od końca roku, w którym aktywo trafiło do fundacji, rzeczywisty czas pomiędzy wniesieniem aktywa a możliwością jego sprzedaży z zachowaniem preferencji może być dłuższy niż trzy lata.

To szczególnie ważne przy planowaniu:

• sprzedaży udziałów lub akcji,
• продаж нерухомості,
• przekazywania wartościowych aktywów do fundacji,
• reorganizacji rodzinnego majątku.

Projektowane rozwiązanie odpowiada kierunkowi wcześniej wskazywanemu przez Ministerstwo Finansów, preferencje mają być związane z długoterminowym charakterem fundacji, a nie krótkotrwałym przenoszeniem aktywów.

Najem krótkoterminowy ma stracić preferencję podatkową

Istotne zmiany dotyczą również fundacji rodzinnych posiadających nieruchomości. Projekt przewiduje ograniczenie zwolnienia podatkowego w przypadku określonego najmu.

Problem dotyczy przede wszystkim:

• najmu krótkoterminowego budynków i lokali mieszkalnych,
• nieruchomości przeznaczonych do całodobowego zakwaterowania.

Długoterminowy najem lokali na cele mieszkaniowe ma nadal korzystać ze zwolnienia.

Ministerstwo Finansów już we wcześniejszych założeniach wskazywało najem krótkoterminowy jako jeden z obszarów wymagających doprecyzowania. Dla fundacji posiadających mieszkania, apartamenty lub inne obiekty wykorzystywane do zakwaterowania może to oznaczać potrzebę przeanalizowania dotychczasowego modelu działalności.

Projekt przewiduje możliwość wycofania części nieruchomości

Ustawodawca przewidział również przepisy przejściowe. W określonych przypadkach nieruchomości, których najem po zmianach miałby przestać korzystać z preferencji, będzie można przekazać z fundacji z powrotem fundatorowi bez standardowych konsekwencji podatkowych, pod warunkiem spełnienia wymagań wskazanych w projektowanych przepisach.

Możliwość ta ma być ograniczona czasowo. Zgodnie z aktualnym projektem zasadniczy termin ma upływać 31 grudnia 2027 r., z odrębną regulacją dotyczącą fundacji mających rok podatkowy inny niż kalendarzowy.

To rozwiązanie może być szczególnie istotne dla fundacji, które już posiadają nieruchomości wykorzystywane w najmie krótkoterminowym.

Nie oznacza to jednak, że każdą taką nieruchomość należy wycofać. Warto już teraz przeprowadzić analizę, aby później podjąć prawidłowe decyzje.

Więcej transakcji może zostać uznanych za „ukryte zyski”

Projekt rozszerza również katalog tzw. ukrytych zysków.

Co to właściwie znaczy?

Najprościej mówiąc, ustawodawca chce opodatkować sytuacje, w których pieniądze lub inne korzyści trafiają z fundacji do fundatora, beneficjenta albo podmiotu z nimi powiązanego w innej formie niż typowe świadczenie, ale ekonomiczny efekt jest do niego podobny. Szczególne znaczenie mają tutaj pożyczki. Projekt ma objąć regulacjami m.in.:

• określone pożyczki niespłacone w terminie,
• pożyczki udzielane na okres 10 lat lub dłuższy,
• określone należności umorzone,
• należności przedawnione,
• należności odpisane jako nieściągalne.

Zmiany mają dotyczyć nie tylko relacji fundacji z beneficjentem, ale również w przewidzianych w projekcie przypadkach fundatora oraz podmiotów powiązanych z fundacją, fundatorem lub beneficjentem. Dlatego jedną z rzeczy, które istniejąca fundacja powinna sprawdzić przed 2027 r., są:

umowy pożyczek, terminy ich spłaty oraz wzajemne rozliczenia z osobami i podmiotami powiązanymi.

Kryptowaluty  projekt przewiduje 25% CIT

Projekt odnosi się również do walut wirtualnych. Dochody fundacji rodzinnej z odpłatnego zbycia walut wirtualnych mają podlegać 25-procentowej stawce CIT. Nie jest to przypadkowa wartość. Już obecnie ustawa o CIT przewiduje 25-procentową stawkę dla działalności fundacji rodzinnej wykraczającej poza dozwolony zakres działalności określony w ustawie o fundacji rodzinnej. Projekt ma doprecyzować sytuację dotyczącą walut wirtualnych i ograniczyć wątpliwości interpretacyjne dotyczące właściwej stawki.

Fundacje rodzinne mają zostać objęte przepisami CFC

W projekcie pojawia się również skrót CFC.

Co oznacza?

CFC czyli Controlled Foreign Company  to po polsku zagraniczna jednostka kontrolowana.

Przepisy CFC mają przeciwdziałać sytuacjom, w których polski podatnik kontroluje zagraniczny podmiot, do którego przenoszone są dochody, zwłaszcza gdy podmiot działa w państwie oferującym bardzo niskie opodatkowanie. W dużym uproszczeniu:

sama obecność dochodu w zagranicznej spółce nie zawsze oznacza, że można odłożyć polski podatek do czasu wypłaty pieniędzy.

Jeżeli zagraniczny podmiot spełnia ustawowe warunki uznania go za CFC, polski podatnik może mieć obowiązek rozpoznania i opodatkowania przypadającego na niego dochodu tej jednostki. Projekt UD447 zakłada objęcie tymi zasadami również fundacji rodzinnych. Kierunek ten został wprost wskazany w materiałach Ministerstwa Finansów.

Kogo powinno to zainteresować?

Przede wszystkim fundacje, które:

• posiadają udziały w zagranicznych spółkach,
• kontrolują zagraniczne podmioty,
• mają rozbudowane struktury międzynarodowe,
• inwestują poprzez podmioty znajdujące się w jurysdykcjach o niskim opodatkowaniu.

Nie każda zagraniczna spółka automatycznie staje się CFC. Konieczna jest analiza konkretnych warunków: m.in. poziomu kontroli, rodzaju osiąganych przychodów, rzeczywistej działalności oraz poziomu opodatkowania za granicą.

Fundacja rodzinna i exit tax  czyli podatek, zanim aktywo zostanie sprzedane

Drugim pojęciem, które pojawia się w projekcie, jest exit tax. Po polsku jest to podatek od dochodów z niezrealizowanych zysków. Brzmi nietypowo, ponieważ zwykle podatek kojarzy się ze sprzedażą i faktycznie osiągniętym dochodem.

W przypadku exit tax jest inaczej.

Podatek może pojawić się wtedy, gdy aktywa zostają przeniesione za granicę w taki sposób, że Polska traci prawo do opodatkowania zysku, który powstał w okresie, gdy aktywa znajdowały się jeszcze w polskim systemie podatkowym.

Prosty przykład

Załóżmy, że określony składnik majątku:

• był wart 2 mln zł,
• jego wartość wzrosła do 5 mln zł,
• nie został jeszcze sprzedany,
• ale zostaje przeniesiony za granicę w sposób powodujący utratę przez Polskę prawa do opodatkowania przyszłego zysku.

Mimo że nie doszło jeszcze do sprzedaży i 3 mln zł zysku nie zostało faktycznie zrealizowane, może powstać obowiązek podatkowy dotyczący właśnie tego niezrealizowanego wzrostu wartości. Stąd określenie exit tax jako podatek „na wyjściu”. Projekt UD447 zakłada zastosowanie przepisów o exit tax również do fundacji rodzinnych. To jeden z elementów zmian wskazywanych przez Ministerstwo Finansów. Dla fundacji posiadających majątek lub struktury zagraniczne oznacza to, że każda istotna reorganizacja transgraniczna będzie wymagała jeszcze dokładniejszej analizy podatkowej.

Podmioty transparentne podatkowo co się ma zmienić?

Projekt zakłada również ograniczenie preferencji dotyczących dochodów osiąganych za pośrednictwem podmiotów transparentnych podatkowo.

Co to oznacza?

Podmiot transparentny podatkowo to taki, który w uproszczeniu  sam nie płaci podatku dochodowego od osiągniętego zysku, ponieważ dla celów podatkowych dochód przypisywany jest bezpośrednio jego wspólnikom lub uczestnikom. Projekt zakłada, że fundacja rodzinna nie będzie mogła wykorzystywać uczestnictwa w takich podmiotach do uzyskiwania dochodów korzystających z preferencji właściwych fundacji rodzinnej. Ministerstwo Finansów wskazywało ograniczenie wykorzystywania podmiotów transparentnych jako jeden z głównych elementów planowanego uszczelnienia systemu. Ma to znaczenie zwłaszcza dla fundacji wykorzystujących zagraniczne spółki osobowe lub podobne struktury.

Dobra wiadomość szersze zwolnienie z PIT dla rodziny fundatora

Nie wszystkie zmiany są niekorzystne.

Projekt przewiduje rozszerzenie kręgu beneficjentów, którzy mogą korzystać ze zwolnienia z PIT. Preferencją mają zostać objęci również zstępni rodzeństwa fundatora, czyli np. dzieci brata albo siostry fundatora. Zmiana może być szczególnie istotna w przypadku fundacji zakładanych przez rodzeństwo, w których beneficjentami mają być również ich dzieci i kolejne pokolenia. Projekt ma dzięki temu ułatwić budowanie fundacji obejmujących szerszą rodzinę i rzeczywistą sukcesję wielopokoleniową.

Co nowy projekt (UD447) oznacza dla istniejących fundacji rodzinnych?

Najważniejszy wniosek nie powinien brzmieć:

„Trzeba likwidować fundację.”

Ani:

„Trzeba natychmiast przenieść do niej cały majątek przed zmianą przepisów.”

Znacznie rozsądniejsza odpowiedź brzmi:

trzeba sprawdzić, jak projektowane przepisy mogą wpłynąć na konkretną fundację.

Każda fundacja rodzinna ma:

• inny majątek,
• innych beneficjentów,
• inny harmonogram świadczeń,
• inne inwestycje,
• inne plany sukcesyjne,
• inną strukturę powiązań,
• inny udział aktywów krajowych i zagranicznych.

Dlatego nie istnieje jedna dobra odpowiedź dla wszystkich.

Co warto przeanalizować przed 2027 rokiem?

Właściciele i zarządy fundacji rodzinnych powinni zwrócić szczególną uwagę na kilka obszarów.

1. Planowane świadczenia

Jakie świadczenia mają zostać przekazane beneficjentom i kiedy?

Jak zmiana stawki z 15% na 19% wpłynęłaby na ich rzeczywisty koszt?

2. Majątek przeznaczony do sprzedaży

Czy fundacja planuje sprzedaż udziałów, akcji, nieruchomości lub innych aktywów?

Czy projektowany 36-miesięczny okres może mieć znaczenie dla transakcji?

3. Nieruchomości

Czy fundacja prowadzi najem:

• długoterminowy,
• krótkoterminowy,
• związany z całodobowym zakwaterowaniem?

To rozróżnienie może po zmianach mieć bardzo duże znaczenie podatkowe.

4. Pożyczki

Komu fundacja udzieliła pożyczek?

Na jaki okres?

Czy są spłacane terminowo?

Czy którakolwiek należność została umorzona, przedawniona albo uznana za nieściągalną?

5. Zagraniczne spółki i inwestycje

Czy fundacja kontroluje zagraniczny podmiot?

Czy może znaleźć zastosowanie regulacja CFC?

Czy planowane przenoszenie aktywów może spowodować powstanie exit tax?

6. Podmioty transparentne podatkowo

Czy fundacja uczestniczy w polskich lub zagranicznych podmiotach, których dochody podatkowo przypisywane są bezpośrednio wspólnikom?

7. Struktura beneficjentów

Czy rozszerzenie zwolnienia dla zstępnych rodzeństwa fundatora może poprawić podatkowe warunki sukcesji w danej rodzinie?

Czy po zmianach nadal warto mieć fundację rodzinną?

Fundacja rodzinna nie została stworzona wyłącznie po to, żeby płacić niższe podatki. Jej podstawowy sens jest znacznie szerszy.

Może służyć do:

• zabezpieczenia rodzinnego przedsiębiorstwa,
• zapobiegania rozdrobnieniu majątku,
• uporządkowania zasad sukcesji,
• zapewnienia środków kolejnym pokoleniom,
• określenia zasad zarządzania rodzinnym majątkiem,
• oddzielenia własności majątku od bieżącego korzystania z niego,
• stworzenia struktury, która może funkcjonować również po śmierci fundatora.

Dlatego pytanie:

„Czy po zmianach fundacja rodzinna nadal się opłaca?”

jest często zbyt wąskie. Lepsze pytanie brzmi:

„Czy fundacja rodzinna nadal realizuje cele, dla których została utworzona, i czy jej struktura jest przygotowana na nowe otoczenie prawne i podatkowe?”

Fundacja rodzinna to plan na pokolenia. Przepisy mogą zmieniać się znacznie szybciej

I właśnie dlatego konstrukcja fundacji rodzinnej nie powinna być oparta wyłącznie na jednej preferencji podatkowej. Nowy projekt (UD447) dobrze pokazuje, jak szybko może zmienić się otoczenie prawne. Fundacja, która ma funkcjonować przez dziesięciolecia, powinna być przygotowana również na:

• zmianę przepisów,
• zmianę sytuacji rodzinnej,
• zmianę kondycji przedsiębiorstwa,
• konflikt pomiędzy beneficjentami,
• problemy finansowe,
• zmianę wartości i struktury majątku,
• konieczność sprzedaży części aktywów,
• zmianę pokoleniową.

Dlatego warto patrzeć na nią nie jak na jednorazową konstrukcję podatkową, ale jak na żywy element strategii majątkowej i sukcesyjnej rodziny.

Masz fundację rodzinną? To dobry moment na przegląd jej struktury

Projektowane zmiany nie powinny wywoływać pochopnych decyzji.

Powinny natomiast skłonić do zadania kilku konkretnych pytań:

Czy obecna struktura nadal odpowiada naszym celom?

Co stanie się z fundacją, jeżeli nowe przepisy wejdą w życie w proponowanym kształcie?

Czy planowane transakcje nadal będą bezpieczne i ekonomicznie uzasadnione?

Czy fundacja jest przygotowana nie tylko podatkowo, ale także finansowo i sukcesyjnie?

IN Реструктуризація ПМР patrzymy na fundację rodzinną nie tylko przez pryzmat bieżących podatków.

Analizujemy także bezpieczeństwo majątku, sytuację przedsiębiorstwa, płynność finansową, zobowiązania, ryzyka przyszłych zmian oraz długoterminowe cele fundatora i jego rodziny.

Jeżeli masz już fundację rodzinną albo przygotowujesz jej utworzenie, warto przeanalizować różne scenariusze jeszcze przed wejściem nowych regulacji.

Nie po to, żeby podejmować decyzje pod wpływem strachu przed zmianą przepisów. Po to, żeby podejmować je świadomie.

Porozmawiaj z zespołem PMR Restrukturyzacje. Sprawdzimy sytuację i pomożemy spojrzeć na fundację rodzinną jako element długoterminowej strategii majątku, przedsiębiorstwa i sukcesji.

Q&A Zmiany w fundacji rodzinnej od 2027 roku

Czy od 1 stycznia 2027 r. CIT fundacji rodzinnej wyniesie 19%?

Projekt UD447 przewiduje podwyższenie z 15% do 19% stawki CIT dotyczącej m.in. świadczeń przekazywanych beneficjentom i mienia wydawanego w związku z rozwiązaniem fundacji. Na 21 sierpnia 2026 r. jest to jednak nadal projekt, a nie obowiązująca ustawa.

Co oznacza 36-miesięczny lock-up w fundacji rodzinnej?

To projektowana zasada, zgodnie z którą określone aktywa będą musiały pozostać w fundacji przez 36 miesięcy liczonych od końca roku, w którym zostały wniesione, przekazane nieodpłatnie lub nabyte od podmiotu powiązanego, aby ich sprzedaż korzystała z odpowiedniej preferencji podatkowej.

Co to jest CFC?

CFC oznacza Controlled Foreign Company, czyli zagraniczną jednostkę kontrolowaną. Przepisy dotyczą sytuacji, w których polski podatnik kontroluje określony zagraniczny podmiot. Projekt zakłada objęcie regulacjami CFC również fundacji rodzinnych.

Co to jest exit tax?

Exit tax to podatek od dochodów z niezrealizowanych zysków. Może pojawić się m.in. wtedy, gdy aktywa zostają przeniesione za granicę i w wyniku tej operacji Polska traci prawo do opodatkowania przyszłego dochodu z ich sprzedaży.

Czy najem mieszkań przez fundację rodzinną będzie opodatkowany?

Nie każdy. Projekt zakłada przede wszystkim ograniczenie preferencji dla najmu krótkoterminowego oraz określonych nieruchomości przeznaczonych do całodobowego zakwaterowania. Długoterminowy najem bezpośrednio na cele mieszkaniowe ma nadal korzystać z preferencji.

Czy fundacja rodzinna nadal będzie opłacalna w 2027 roku?

To zależy od celu fundacji, rodzaju majątku, planowanych świadczeń, struktury rodziny i przyszłych transakcji. Fundacja rodzinna pozostaje przede wszystkim narzędziem sukcesji i zarządzania rodzinnym majątkiem, dlatego jej zasadności nie powinno się oceniać wyłącznie przez wysokość jednej stawki podatku.

Czy projekt UD447 jest już obowiązującym prawem?

НІ. Na 21 sierpnia 2026 r. UD447 pozostaje projektem zmian przepisów. Jego treść może zostać zmodyfikowana w dalszym toku procesu legislacyjnego.